Tongkat Ali is een supplement dat steeds meer aan populariteit wint. Het zou je testosteron – het belangrijkste spieropbouwende hormoon – verhogen. Is dat echt zo? Of is dit het zoveelste supplement dat van alles belooft, maar waarvan je niks merkt? Dit artikel bevat alle informatie die je moet weten over Tongkat Ali.

Tongkat Ali: wat is het?

Tongkat Ali is een natuurlijk supplement dat gemaakt wordt van de wortels van de struik Eurycoma longifolia. Deze struik groeit in de regenwouden van Zuidoost-Azië. Het wordt voornamelijk geproduceerd in landen als Maleisië, Indonesië en Vietnam. Daar wordt het al eeuwenlang gebruikt tegen malaria, diabetes en als koortswerend en libidoverhogend middel.

Met name het libidoverhogende effect van Tongkat Ali is interessant voor krachtsporters die hun prestaties willen verbeteren. Bij een libidoverhogend effect denk je vaak aan een verhoging van de testosteronspiegel. Maak je inderdaad meer testosteron aan als je Tongkat Ali suppleert?  

Laten we eens kijken wat de wetenschap daarover zegt.

Tongkat Ali: werking

Uit onderzoek met ratten blijkt dat de beestjes inderdaad seksueel actiever worden als ze Tongkat Ali toegediend krijgen. Dit blijkt te komen doordat er in Tongkat Ali stoffen zitten die ervoor zorgen dat er meer testosteron wordt aangemaakt. Uit een andere dierstudie kwam naar voren dat Tongkat Ali ook een spieropbouwende werking heeft. 

Leuk en aardig dat ratten er gespierd en flink opgewonden van worden, maar hoe zit het met onderzoek bij mensen?

Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de werking van Tongkat Ali op mensen. In het schaarse (gesponsorde) onderzoek dat we hebben blijkt dat vijftigplussers meer testosteron aanmaken als ze dagelijks Tongkat Ali slikken [2]. Ook de spierkracht nam toe.

Dat is interessant voor vijftigplussers, maar maken jonge mannen ook meer testosteron aan als ze dagelijks Tongkat Ali gebruiken? Het beetje onderzoek dat we hebben laat gemengde resultaten zien: het ene onderzoek zegt van niet, het andere onderzoek zegt van wel. 

Dat laatste onderzoek is interessant, maar van een enorme boost in testosteron was geen sprake. Het is onwaarschijnlijk dat het ook daadwerkelijk meer gains oplevert. 

Om deze reden, het beperkte onderzoek en de in de praktijk gemelde bijwerkingen is Tongkat Ali geen supplement dat wij aanbevelen.

Voorstanders van Tongkat Ali verwijzen vaak naar de presentaties van ene Dr. Tambi, die op diverse conferenties presenteerde. Maar geen enkel van dit ‘bewijs’ is ergens geïndexeerd en de gemaakte claims kunnen niet worden bewezen.

Tongkat Ali: bijwerkingen en nadelen

Ook naar de bijwerkingen van Tongkat Ali is weinig onderzoek gedaan. Anekdotisch worden agressiviteit, ongeduldigheid en een droge mond gemeld. Een andere veel gemelde bijwerking blijkt slecht slapen te zijn. Ironisch is slaap van cruciaal belang voor je spiergroei.

Lees ook: Hoe slecht slapen je resultaten in de weg staat

Tongkat Ali: verboden?

Tongkat Ali is officieel niet verboden in Nederland. Een lijst van verboden stoffen kun je hier vinden. Mocht je ondanks het beperkte onderzoek en mogelijke bijwerkingen toch willen experimenteren met Tongkat Ali, dan is het eenvoudig te bestellen via internet.

Conclusie: is Tongkat Ali je geld waard?

Tongkat Ali is een supplement dat gemaakt wordt van de wortels van de struik Eurycoma longifolia. Het stijgt in populariteit, omdat het je testosteronspiegel zou verhogen. Er is niet veel onderzoek gedaan naar het effect op mensen. Het beetje onderzoek dat we hebben is gesponsord en laat wisselende resultaten zien.

Het is onwaarschijnlijk dat de kleine toename van testosteron door het gebruik van Tongkat Ali een positief effect heeft op je gains. Bovendien kan het bijwerkingen geven, zoals agressiviteit, ongeduldigheid, droge mond en slecht slapen. Om deze redenen is Tongkat Ali geen supplement dat wij aanbevelen.

Tongkat Ali: veelgestelde vragen

Waarom is Tongkat Ali verboden?

Tongkat Ali is officieel niet verboden in Nederland. Het is eenvoudig te bestellen via internet.

Wat is Tongkat Ali goed voor?

Uit de schaarse studies die we hebben blijkt dat Tongkat Ali de testosteronspiegel van vijftigplussers kan verhogen. Het beetje onderzoek dat we hebben onder jonge mannen laat gemengde resultaten zien.

Waar kan ik Tongkat Ali kopen?

Tongkat Ali is eenvoudig te bestellen via internet.

Welke Tongkat Ali?

Naar ons weten is er geen verschil tussen de producten van de verschillende aanbieders.

Onder leefstijlfactoren verstaan we elementen die van invloed zijn op vooral je fysieke kwaliteit van leven.

Denk hierbij aan:

• Beweging
• Slaap
• Stress
• Voeding

Een vast ritme is hier ook en onderdeel van. Vaste eetmomenten en een vast slaapritme bijvoorbeeld. Dit bevordert je circadiaans ritme.

Ook roken, drinken en drugsgebruik vallen onder leefstijlfactoren.

Bovenstaande elementen zijn van ontzettend grote invloed op je belastbaarheid. Bijvoorbeeld hoeveel je fysiek en mentaal kunt presteren en hoe goed je kunt herstellen van je training. Slaap en stress zijn ook van grote invloed op honger en verzadiging, dus hangen heel erg samen met het aspect ‘voeding’. Daarnaast leefstijlfactoren van grote invloed op diverse gezondheidsparameters, zoals bepaalde bloedwaarden, bloeddruk, vetpercentage etc. Ze kunnen zelfs bij chronische pijnklachten een grote rol spelen.

Bekijk onze liffestyle artikelen om meer te leren over leefstijlfactoren en mentale aspecten, zoals mindset, en hoe je deze leefstijlfactoren kunt verbeteren om je te helpen meer resultaat te krijgen.

Zijn SARMs een veilig alternatief voor anabolen? SARMS zouden zogenaamd de toekomst van anabolen moeten vormen. Net zoveel resultaat, met minder tot geen van de nadelen. Zonder enige metabole bijproducten zouden SARMS minder bijwerkingen moeten hebben dan anabolen en zouden ze je natuurlijke anabole hormoonproductie niet zoveel moeten beïnvloeden.

Klinkt als een wondermiddel waarbij je je geen zorgen zou hoeven maken over je gezondheid, maar is dat het ook?

Wat zijn SARMs?

Selective Androgen Receptor Modulators (SARMs) zijn eiwitten die de androgeenreceptoren activeren, maar die niet omgezet kunnen worden door menselijke enzymen, zoals wel met androgene anabole steroïden (AAS) gebeurt.

Er zijn nogal wat soorten SARMs te vinden op de markt tegenwoordig. De meest populaire zijn:

• MK2866 of GTx-024 (Ostarine)
• LGD4033 (Ligandrol)
• LGD3303
• GSX007 of S-4 (Andarine)
• GW501516 (Cardarine)
• MK677 (Ibutamore)
• Rad140 (Testolone)
• GSK2881078

Waarom ze allemaal rare namen op cijferbasis hebben? Simpel: SARMs zijn nog niet goedgekeurd voor medisch gebruik, dus farmaceutische marketeers hebben de moeite nog niet gedaan om ze een naam te geven.

Oorspronkelijk doel van SARMs

SARMs zijn oorspronkelijk ontwikkeld als middel voor mensen met ziekten als spieratrofie, osteoporose, anemie en chronische vermoeidheid. Ze waren bedoeld als gezond alternatief voor hormoontherapie met testosteron (TRT). Of ze dat beoogde doel ooit gaan vervullen is nog maar de vraag…

Momenteel lopen er ook onderzoeken met SARMS als behandeling tegen borstkanker of bepaalde vormen van prostaatkanker.

SARMs werking: wat zijn de claims?

Zonder de technische details teveel in te duiken: SARMs kunnen je spiercellen vertellen dat ze moeten groeien, zonder de ruis en rommel die door anabole steroïden wordt veroorzaakt. Technisch gezien zouden SARMs dit op twee manieren moeten realiseren:

1. Ze hebben een speciale affiniteit voor bepaalde weefsels zoals spieren en botten, maar niet voor anderen zoals de prostaat, lever en het brein.
2. Ze worden niet zo makkelijk omgezet naar ongewenste moleculen die bijwerkingen veroorzaken, zoals DHT en oestrogeen.

Dat tweede punt is nogal significant, gezien dat het is waardoor mensen al snel roepen dat SARMs geen problemen zullen veroorzaken.

Het geclaimde voordeel van SARMs

De voornaamste eigenschap van SARMs is dat ze niet zo makkelijk worden omgezet door een enzym dat we 5-α reductase noemen. Deze zet testosteron om naar DHT. DHT is de drijfveer achter veel ongewenste bijwerkingen van steroïdengebruik.

Daarnaast zijn SARMs ook resistent tegen het enzym aromatase, die testosteron omzet naar oestrogeen.

Omdat SARMs minder krachtig zijn dan normale steroïden, onderdrukken ze de natuurlijke testosteronproductie niet zo zwaar, wat het makkelijker maakt om hiervan te herstellen.

Onderzoek laat daarbij wel duidelijk zien dat ze de natuurlijke testosteronproductie zeker onderdrukken en het endocriene systeem (hieronder valt de hormoon- en enzymproductie) negatief aantasten.

Daarnaast hebben we geen enkel idee of er gezondheidseffecten op de lange termijn zijn bij het gebruik van SARMs. Gezien de aard van de middelen zijn die er waarschijnlijk wel.

Wat zeggen de (beperkte) onderzoeken over SARMS?

GTx024 / MK2866 / Ostarine

Een van de weinig relevante studies die we hebben omtrent SARMs is Dalton et al. (2011): De onderzoekers bestudeerden de effecten van GTx-024 AKA enobosarm AKA ostarine AKA MK2866 bij gezonde senioren mannen en vrouwen post-menopauze. Na 12 weken leken de resultaten, zoals deze gepresenteerd werden in het abstract, veelbelovend:

“GTx-024 behandeling leidde tot doseringsafhankelijke toenamen van totale VVM die statistisch significant en klinisch waardevol waren. Er waren ook significante verbeteringen van fysiek functioneren  (P = 0.013, 3 mg vs. placebo) en insulineresistentie. De aanwezigheid van bijwerkingen was vergelijkbaar tussen de groepen.”

De auteurs werkten desondanks voor het bedrijf GTx, dat SARMs produceert. Een nadere inspectie laat de bevindingen op wat meer nuchtere wijze zien.

Ondanks dat de auteurs een indrukwekkende grafiek lieten zien, met relatieve veranderingen in VVM (zie hieronder), leidde alleen de hoogste dosering van 3 mg per dag tot significante toename van VVM, wat slechts een magere 1,3 kg was. Ze waren ook de enige groep die een significante hoeveelheid vet verloor, maar dit was slechts 0,6 kg.

Het gebrek aan gains is een ding, maar de bijwerkingen die de auteurs gunstig even buiten beschouwing hebben gelaten, waren daadwerkelijk serieus.

Bijwerkingen GTx024

‘Goed’ HDL-cholesterol nam op dosering-responswijze af met een aanzienlijke 28% afname bij de groep met de hoogste dosering. Ofwel: Hoe meer SARMs ze namen, hoe slechter hun cholesterol werd.

Natuurlijke hormoonproductie werd negatief aangetast. Testosteronwaarden bij de mannen nam af op een dosering-responswijze, met een 43% afname bij de groep met de hoogste dosering.

Interessant genoeg lieten zelfs de vrouwen aangetaste hormoonfunctie zien. De groep met de hoogste dosering ervoer een afname van follikel stimulerend hormoon (FSH) en luteïniserend hormoon (LH) waarden. Alle groepen ervoeren een dosering-respons afname van oestradiolproductie, met een 34% afname bij de groep met de hoogste dosering.

Het is ook het benoemen waard dat een deelnemer uit de studie moest worden getrokken, omdat zijn alanine transaminase (ALT) leverenzymwaarden te hoog waren. 21% van de deelnemers binnen de groep met de hoogste dosering, ervoeren een toename van ALT. Dit zou op leverschade wijzen.

LGD4033 / Ligandrol

De enige andere relevante SARM studie die we verder hebben is van Basaria et al. uit 2013. Dit is wederom een industrie-gesponsorde studie: 76 Gezonde mannen namen 0,1, 0,3 of 1,0 mg per dag van de SARM LGD4033 gedurende 21 dagen.

De resultaten zijn vergelijkbaar met die van Dalton et al. Er was een dosering-respons toename van vetvrije massa van 1,2 kg bij de groep met de hoogste dosering.

Interessant genoeg had de SARM geen invloed op kracht- of fysieke prestatie markers. Gevaste spiereiwitaanmaakwaarden namen ook niet toe. Deze bevindingen zouden kunnen betekenen dat de toename van vetvrije massa voornamelijk vocht was, of ander weefsel in plaats van spier, vergelijkbaar met groeihormoon (wat niet anabool is in spierweefsel, maar wel in bindweefsel, zoals botten en pezen).

Bijwerkingen Ligandrol

Er was een dosering-respons afname van testosteron- en HDL-waarden. Bij de hoogste dosering waren follikel stimulerend hormoon (FSH) en vrij testosteron ook negatief aangetast.

GSK2881078

In 2017 verrichten Neil et al. een onderzoek dat werd gesponsord door GSK. Hierbij onderzochten ze GSK2881078 bij een groep mensen die niet trainden. Er werd bevonden dat de toename van vetvrije massa en omvang van de quadriceps (dijbenen) samenhangt met de dosering en blootstelling aan GSK2881078. Na 4 weken gebruik stagneerde de toename van vetvrije massa. Dit gebeurde bij zowel mannen, als vrouwen.

Bijwerkingen

GSK2881078 werd over het algemeen goed verdragen in alle doses gedurende maximaal 56 dagen, zonder dat ernstige bijwerkingen of symptomatisch of hormonaal bewijs van “vermannelijking” bij vrouwen werd gemeld.

Potentieel klinisch significante veranderingen werden waargenomen in leverfunctietests, lipiden- en hormoonwaarden: Verhoging van ALT, verlaging van HDL-cholesterol, verlaging van sex hormoon bindend globuline (SHBG) en testosteron en verlaging van thyroxine (T4) en thyroxine bindend globuline (TBG).

Een ander gesponsord onderzoek uit 2017 naar de veiligheid van GSK2881017 met lagere doseringen, vond ook een dosisafhankelijke verlaging van HDL-cholesterol en SHBG.

Zijn SARMs veilig?

Dus zijn SARMs de magische pillen? De data die we hebben toont aan dat ze erg vergelijkbaar zijn met (orale) AAS qua werking. Zelfs op erg gematigde doseringen zijn de bijwerkingen al significant. Sterker nog: Voor vrouwen lijken de bijwerkingen nog erger dan bij AAS.

Onderzoek naar ratten bevond dat de SARM S-23 de natuurlijke testosteronproductie zoveel deed afnemen, dat beter gebruikt kan worden als mannelijke anticonceptie, dan een doping middel. Je weet daarbij niet eens wat voor enorme schade SARMs zullen aanrichten op je lichaam, bij doseringen die qua potentie vergelijkbaar zijn met een AAS-cycle.

Bovendien hebben SARMs hetzelfde probleem als AAS: Als je SARMs van een niet-farmaceutische bron koopt, is er een grote kans dat het product onzuiver is.

Efimenko et al. (2021) deed onderzoek naar effecten en bijwerkingen onder SARMs gebruikers door middel van een vragenlijst op een Reddit forum. Van de 343 voornamelijk mannen (98,5%) SARM-gebruikers ondervond meer dan de helft bijwerkingen zoals stemmingswisselingen, afname van de testiculaire omvang en acne.

Meer dan 90% van de gebruikers verwierf SARM’s via het internet en raadpleegde geen arts. Het is niet met zekerheid te zeggen of de door hun gebruikte producten daadwerkelijk SARMs zijn of dat ze mogelijk vervuild zijn. Desondanks geeft het een duidelijke aanwijzing dat erg veel mensen last hebben van significante bijwerkingen.

Wat ook nog belangrijk is: De doses die gebruikers nemen kunnen vele malen hoger zijn dan die in onderzoeken gebruikt worden.

Zijn SARMs legaal?

Ja, SARMs zijn voorlopig legaal om online of in de winkel te kopen. Maar dat is niet omdat ze goedgekeurd zijn. Ze zijn legaal vanwege een gat in het systeem: Ze worden verkocht als ‘experimentele middelen die niet bedoeld zijn voor menselijke consumptie’. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft een waarschuwing afgegeven voor de SARMs op de Nederlandse markt.

Als atleet zou je daarnaast moeten weten dat SARMs niet toegestaan zijn bij de meeste sporten. De World Anti-Doping Agency (WADA) heeft ze al verbannen. Het Internationale Olympisch Comité (IOC) zou zich ook klaar maken om hierop te gaan testen.

Kijk je naar de historie van steroïden in het geheel, zal het slechts een kwestie van tijd zijn voordat SARMs overal worden verboden.

Conclusie

Al met al, ondanks dat de theorie achter SARMs leuk is, is er weinig onderzoek om te ondersteunen dat ze daadwerkelijk werken. Er is geen bewijs dat ze minder bijwerkingen veroorzaken dan AAS, op vergelijkbare doseringen. Het gebruik van SARMs kan op dit punt niet als medisch verantwoord worden gezien.