Het woord ‘calorie’ stamt af van het woord ‘calor’, wat Latijn is voor ‘warmte’. Het is een eenheid, die staat voor de hoeveelheid energie (warmte) die nodig is om één gram zuiver water, 1 graad (Celcius of Kelvin) te verhitten.

Vertaal je dit naar een liter water, wat 1000 gram is, hebben we het over kilocalorieën: kcal. Eén kilocalorie is de hoeveelheid energie die nodig is om één liter zuiver water één graad Celsius te verhitten.

1 calorie = 1 cal

1 kilocalorie = 1 kcal of 1 Cal (hoofdletter C)

In de natuurkunde wordt deze eenheid allang niet meer gebruikt, maar gebruikt men Joules (J) of kilojoules (kJ).

1 kcal = 4,184 kJ = 1,162 Wh

Wij werken binnen onze coaching echter nog veel met de kilocalorie, aangezien veel formules die we gebruiken die te maken hebben met energieverbruik, nog waarden in kcal geven.

Low carb staat voor een dieet of voedingsmiddel ‘laag in koolhydraten’ ofwel ‘koolhydraatarm’.
Hier alleen nooit een absoluut getal aan te hangen, het is vrijwel altijd relatief:

Bijvoorbeeld: Koolhydraatarm brood bevat misschien maar 27 gram i.p.v. 38 gram koolhydraten per 100 gram, maar broccoli bevat sowieso maar 2 gram koolhydraten per 100 gram.

Dus van broccoli kun je 13,5 keer zoveel eten voor diezelfde 27 gram koolhydraten. Wat is dan lower carb? Als jij boven je energiebehoefte gaat eten aan koolhydraatarme producten, kom je alsnog aan. De energiebalans is namelijk altijd leidend.

Koolhydraatbehoefte verschilt ook sterk per individu en is grotendeels afhankelijk van fysieke arbeid, ofwel je activiteitsniveau. Voor iemand die de hele dag in de bouw werkt, zal de algehele energie- en koolhydraatbehoefte hoger liggen dan voor iemand met een kantoorbaan.

Waarom is low carb populair?

Als je low carb eet, sluit je vaak automatisch veel voorbewerkte en calorierijke voedingsmiddelen uit, wat een hoop calorieën scheelt. Als je meer groenten etc. eet, ben je vaak ook beter verzadigd. Daarom is het redelijk goed vol te houden.

Het is dus een manier om een calorietekort vol te kunnen houden. Niet per se dé manier.

Koolhydraten maken je niet dik, een calorieoverschot maakt je dik.

Lees hier meer over waarom populaire diëten lijken te werken.
Lees hier meer over koolhydraten en ‘low carb’.
Lees hier meer over het ketogeen dieet.

In de context van voeding, wordt met macro’s bedoeld: macronutriënten. Dit zijn voedingsstoffen die in grote hoeveelheden voorkomen (macro=groot, micro=klein).

De macronutriënten omvatten:

• Eiwitten
• Vetten
• Koolhydraten

Vezels worden soms ook als apart macronutriënt genoemd, maar vallen technisch gezien onder de koolhydraten.

De term macro’s wordt vaak gebruikt door mensen die hun voeding bijhouden (tracken), met bijvoorbeeld als doel afvallen of spiermassa opbouwen.

Technisch gezien, zijn koolhydraten chemische verbindingen van koolstof- (C), waterstof- (H) en zuurstofatomen (O), die twee keer zoveel waterstof als koolstof bevatten. Van daar de naam kool-hydraat (C+H)

In de context van voeding, is een koolhydraat het makkelijkst te omschrijven als een suiker of een keten van suikers. Koolhydraten leveren ons lichaam energie in de vorm van glucose. 1 gram koolhydraten levert 4 kcal aan energie

Koolhydraten noemen we ook wel sachariden. Simpele koolhydraten omvatten de monosachariden en disachariden

Monosachariden (enkele suikers)

• Glucose (druivensuiker/dextrose)
• Fructose (fruitsuiker)
• Galactose (als onderdeel van lactose)
• Ribose

Disachariden (twee suikers)

• Lactose (melksuiker)
• Maltose (moutsuiker)
• Sucrose (tafelsuiker)

Complexe, ook wel langzame koolhydraten genoemd, hebben 3-9 suikers en omvatten de oligosachariden (oligo=weinig) en polysachariden (poly=veel), met ≥ 10 suikers.

Oligosachariden

• Galacto-oligosacharide in melk
• Raffinose en Stachyose in bonen
• Verbascose en Ajugose in peulvruchten
• Kestose in uien
• Melizitose in honingdauw

Polysachariden

• Zetmeel (in granen, aardappelen, peulen, groenten, fruit)
  • Amylose (ca. 20% in bovenstaande zetmeelbronnen)
  • Amylopectinen
• Glycogeen: De vorm waarin koolhydraten in ons lichaam worden opgeslagen, in de lever en in je skeletspieren.

Vezels behoren ook tot de complexe koolhydraten, maar daarover later meer.

Meer leren over koolhydraten? Lees hier verder.

Je vetmassa is je reserve energievoorraad. Als je afvalt, verlies je o.a. vetmasssa doordat je meer energie gebruikt dan je binnenkrijgt.

Maar waar gaat het vet dan heen?

Vet, of eigenlijk de triglyceriden, worden dan weer omgezet in energie. Vetten leveren 9 kilocalorieën per gram. Dat is veel meer dan koolhydraten of eiwitten, welke beide 4 kcal per gram leveren.

Eén triglyceride wordt eerst afgebroken tot één molecuul glycerol en drie losse vetzuren door het enzym lipase.

De glycerol kan o.a. door de lever en andere weefsels worden gebruikt voor energie die daar een speciaal enzym voor hebben.

De vetzuren kunnen in de energiefabriekjes (mitochondriën) die in al je cellen zitten, omgezet worden. Daar komt heel veel energie bij vrij. Er is wel zuurstof voor nodig, daarom spreekt men ook van vet verbranding. Een vuurtje brandt tenslotte ook niet zonder zuurstof.

Wil je meer leren over vet? Lees dan hier verder.

Micronutriënten zijn voedingstoffen die in zeer kleine (micro=klein) mate voorkomen in onze voeding.
Hieronder vallen de vitamines, mineralen en spoorelementen. Van spoorelementen is er nog veel minder aanwezig in voeding.

Micronutriënten zijn essentieel voor een goede gezondheid. Alles hangt echter af van de dosis. Zo heb je van spoorelementen maar zeer weinig nodig.

TEF staat voor  Thermic Effect of Food, oftewel het thermische effect van voeding. Diet Induced Thermogenesis (DIT) wordt ook wel als term hiervoor gebruikt (Thermisch= warmte).

Het kost energie om voedsel te verbranden en op te nemen. Het kost dus energie om energie uit voeding vrij te maken.

Hoe onbewerkter een product is, des te meer energie kost het je lichaam om het te verteren. Meer bewerkte producten kun je beschouwen als ‘deels voorverteerd’, het is makkelijker voor je lichaam om daar de energie uit vrij te maken.

Veel bewerkte producten zijn ook nog eens energierijker. Dit is van invloed op je totale energiebalans.

Naast voedselkwaliteit en maaltijdsamenstelling, zijn je lichaamsvetpercentage en je koolhydraattolerantie hier ook van invloed op.

Meer hierover is te lezen in ons artikel ‘Metabolisme & Energiebalans deel 2: Onderdelen van je energieverbruik‘

Aminozuren zijn de bouwstoffen van eiwitten (proteïnen). Qua structuur hebben alle aminozuren een centraal koolstofatoom (C), ten minste één aminogroep (-NH2), ten minste één carboxygroep (-COOH) en een zijketen (-R) die elk aminozuur uniek maakt.

In levende organismen komen 20 aminozuren voor, waarvan er 9 essentieel zijn, wat betekent dat het lichaam die niet zelf kan produceren.

Proteïne is een ander woord voor eiwit. Proteïne is een door levende organismen opgebouwde scheikundige verbinding, die bestaat uit aminozuren. Proteïne is één van de bouwstoffen van het lichaam. Er bestaan enorm veel soorten proteïnen, met diverse soorten functies.

Glycerine: Wordt ook vaak glycerol genoemd en wordt in de voeding gebruikt als oplosmiddel of zoetmaker, bijvoorbeeld in snoep, taart of boter. Het is een toegestane stof met als E-nummer 422. Het is een plantaardig product en wordt ook gebruikt om de huid gladder en zachter te maken.